CVN - Commissie Cultureel Verdrag Vlaanderen - Nederland

4552277923_2886cd071e_o (2)

Vlaams-Nederlandse samenwerking in Taal en Letteren

15/10/2014

Vanwege de opvallende intensiteit en historische verankering heeft CVN in relatie tot FotoPLUS de Vlaams-Nederlandse samenwerking binnen het Taal- en Letteren veld bekeken. CVN heeft gewerkt aan een schets waarmee de huidige situatie van het Vlaams-Nederlandse Taal- en Letterenlandschap in beeld werd gebracht. Dit met als uitgangspunt de identificatie van kansen en belemmeringen die meegenomen werden in praktische aanbevelingen voor de uitvoering van het beleid in de toekomst.

Naast Taal en Letteren beschreef CVN ook de Vlaams-Nederlandse Podiumkunstensector, het Sociaal-Culturele werkveld en de Creatieve Industrie.

Tussentijdse resultaten

Analyse

Dankzij een verwant historisch artistiek erfgoed en hedendaagse culturele interactie, zijn er tal van mogelijkheden tot samenwerking tussen Vlaanderen en Nederland. De belangrijkste verbindende factor in deze is de gedeelde Nederlandse taal.

In beleidstermen wordt er vaak gesproken over een Nederlandstalige grensoverschrijdende taal en letterenmarkt. Ondanks de intenties op beleidsniveau en initiatieven uit de sector merkt CVN in de praktijk open kansen tot meer samenwerking. Ze ziet dan ook de gezamenlijke presentatie van Vlaanderen en Nederland op de Frankfurther Büchmesse in 2016 als startpunt voor nauwere samenwerking en een etalage die Nederlandse literatuur “doet schitteren en onze boekensector stimuleert”1

Letteren

In het streven naar een gedeelde boekenmarkt merkt CVN een aantal grensoverschrijdende belemmeringen op.

  • De uitwisseling van boeken verloopt grotendeels van Vlaanderen naar Nederland.  De schaalgrootte van beide landen, waarbij Vlaanderen een kleinere afzetmarkt heeft en een beperkter instrumentarium voor de boekensector speelt hierbij een rol.
  • Vlamingen en Nederlanders kijken (te) weinig over de grens bij de keuze van hun lectuur en laten zich voornamelijk informeren door media uit eigen land.
  • Beide landen gedragen zich op het gebied van vertalingen vaak als concurrenten in plaats van concullega ’s. Hoewel de tolerantie t.o.v. Belgisch-Nederlands taalgebruik toeneemt bepaalt de economische macht de vertaal-voorkeur: die van het Noord-Nederlands. Ook hier speelt de grotere afzetmarkt van Nederland een rol waardoor vaker gekozen wordt om te vertalen naar Noord-Nederlandse norm.
  • In functie van Vlaams-Nederlandse samenwerking wordt er hoopvol uitgekeken naar de mogelijke positieve resultaten van het invoeren van een vaste boekenprijs. Deze zou binnen Vlaanderen naar analogie met Nederland worden ingevoerd, waar de vaste boekenprijs vanaf 2005 in werking is.

Deze gereglementeerde prijs kan de grens tussen de Vlaamse en de Nederlandse boekenmarkt verder doen vervagen. CVN heeft aangeraden om het onderzoek dat in Nederland de komende 4 jaar gevoerd wordt naar de werking van de vaste boekenprijs op de voet te volgen en de resultaten mee te nemen in de verfijning van de concrete uitwerking en verdere opvolging.

“uitgevers en boekenverkopers krijgen door de voorlopige handhaving van de vaste prijs juist de kans krijgen om zich voor te bereiden op alles wat op hen afkomt. Het vak is enorm in beweging: de digitalisering zet door, er ontstaan nieuwe ondernemingsvormen. Dat moet in goed banen geleid worden”.2

CVN heeft kansen waargenomen in de positieve, gemeenschappelijke positionering van Vlaanderen en Nederland en ziet dit tot uiting komen in de Frankfurter Büchmesse in 2016. Door samen op te treden als gastland benadrukt men niet de grens tussen beide regio’s maar het gedeelde goed. Vlaamse en Nederlandse schrijvers zullen er niet worden gepresenteerd op basis van hun afkomst, maar op basis van thema’s waarmee de dialoog kan worden aangegaan met buitenlandse schrijvers.

“De Büchmesse moet het brede culturele leven in de Lage Landen in de kijker plaatsen. Die focus op het internationale vormt een rode draad doorheen het gehele cultuurbeleid.” 2

Taal

Naast grensoverschrijdende opmerkingen heeft CVN vastgesteld dat er binnen Letteren steeds meer sprake is van een vertakt beleidsdomein.

De Neerlandistiek, de wetenschappelijke studie van het Nederlands en de Nederlandstalige Letteren, wordt steeds meer internationaal en interdisciplinair. Vooral in Nederland neemt de rol van de klassieke neerlandistiek als aparte wetenschappelijke discipline af.

Neerlandistiek en de studie van de Lage Landen dreigt een wetenschap te worden die in het buitenland meer ruimte krijgt. De sector vreest dat taal op die manier wordt geïnstrumentaliseerd.

CVN benadrukt het belang van de drie aspecten die verbonden worden: taal, literatuur en cultuurgeschiedenis.


1. [Vlaams Minister voor Cultuur Sven Gatz in zijn beleidsnota 2014-2019]

2. [Nederlands Minister van Cultuur Jet Bussemaker]

3. [Vlaams Minister voor Cultuur Sven Gatz in zijn beleidsnota 2014-2019]

Zie hieronder de bronnenlijst:

Geschreven door

Chris Deforche

Neem contact op met Chris Deforche voor meer informatie over dit bericht