CVN - Commissie Cultureel Verdrag Vlaanderen - Nederland

Ja: het meest gebruikte woord

01/06/2011

‘Ja’ is met ruime voorsprong het meest gebruikte woord in de Nederlandse spreektaal. Dat zegt taalkundige Marc van Oostendorp in het vakblad Onze Taal. Het woordje ‘ja’ wordt te pas en te onpas gebruikt, in allerlei betekenissen. Wat ermee wordt bedoeld, hangt vaak samen met de context.

Er zit bijna altijd een bevestiging in ‘ja’, al kan die in haar tegendeel verkeren wanneer het woordje herhaald wordt. ’Jaja’ betekent vaak ‘nee’ (“Krijg ik het morgen?” “Jaja.”). Soms is die bevestiging ook goed verstopt. Wat bevestig je bijvoorbeeld als je ‘ja!’ roept wanneer je de telefoon beantwoordt? Hoe meer je erover nadenkt, des te meer verschillende ‘ja’s’ kom je tegen, aldus van Oostendorp. We denken met ‘ja’ (‘mja’), we twijfelen met ‘ja’ (‘Ik denk, ja, euhm, dat het een slecht idee is’), we zijn blij met ‘ja’ (het jonge meisje dat een pakje openmaakt, in haar handen klapt en ‘jaaaa!’ uitroept) en we kunnen ons zelfs ergeren met ja (de nurkse echtgenoot die in bed ‘jaaahaaa’ zegt als zijn vrouw vraagt of hij de voordeur op slot heeft gedaan).

Volgens van Oostendorp past al dat ‘ge-ja’ bij onze tijd. Het is immers populairder om positief dan om negatief te zijn. Politieke partijen doen hun best om duidelijk te maken dat ze ‘hoop’ en ‘optimisme’ uitstralen. Op Facebook kan je van berichten van je vrienden wel zeggen dat je ze ‘leuk’ vindt, maar niet dat je ze ‘niet leuk’ vindt. Het Nederlandse woordje ‘ja’ bekt overigens bijzonder prettig, zoals het begint met de tong omhoog en eindigt met de mond helemaal open. ‘Ja’ is een woord dat veel meer uitnodigt tot roepen en joelen dan ‘oui’, ‘yes’ of ‘si’. Het Nederlands is helemaal de taal van deze tijd, besluit van Oostendorp in Onze Taal.

Geschreven door

Chris Deforche

Neem contact op met Chris Deforche voor meer informatie over dit bericht