CVN - Commissie Cultureel Verdrag Vlaanderen - Nederland

Eerste Groot woordenboek Afrikaans en Nederlands

06/05/2011

In het Antwerpse provinciehuis is ANNA, het eerste groot woordenboek Afrikaans-Nederlands, aan het publiek voorgesteld. Het Afrikaans is de aan het Nederlands verwante taal die in Zuid-Afrika en Namibië wordt gesproken. Het is een relatief jonge taal die zich sinds de 17e eeuw, toen Nederlanders het naar Zuidelijk Afrika brachten, geleidelijk losmaakte van het officiële Nederlands en een eigen karakter kreeg.

Het Afrikaans spreekt bij veel Nederlandstaligen tot de verbeelding. Het klinkt exotisch, maar omdat het zo verwant is, kunnen we het ook vrij goed verstaan. Toch zijn het vooral de originele beeldende woorden en uitdrukkingen die ons aanspreken. Zo neem je in het Afrikaans niet de metro, maar de moltrein, hef je het glas met een sprankelende vonkelwijn (champagne) en loop je wel eens over een blokkiesvloer (parket).

De meer dan 60.000 trefwoorden uit het Afrikaans en het Nederlands staan in dit woordenboek door elkaar, een unicum in de lexicografie. Sommige zijn geheel gelijk in vorm en betekenis, maar bij vele zijn het juist de verschillen die opvallen. Een kameleon heet in het Afrikaans verkleurmannetjie en wijkt dus af in vorm én betekenis. Soms schrijf je een woord anders, maar is de betekenis gelijk: school/skool. Soms schrijf je een woord hetzelfde, maar betekent het iets anders: een Afrikaanse robot is niet alleen een automaat, maar ook een stoplicht. Het Afrikaanse amper betekent zelfs het tegenovergestelde van het Nederlandse amper: `bijna, net niet’.

Via dit zogenaamde amalgamatiemodel worden Nederlandse en Afrikaanse woorden en zinnen met elkaar vergeleken, zodat de lezer meteen ziet waar nu net de overeenkomsten en verschillen liggen. Het model werd ontwikkeld door prof. dr. Willy Martin van de Universiteit van Amsterdam, die samen met de Universiteit Hasselt en enkele Zuid-Afrikaanse universiteiten instond voor de redactie van het woordenboek.

Bovendien verheldert de duidelijke typografie al die verschillen en overeenkomsten. Bij de vele tienduizenden voorbeeldzinnen en uitdrukkingen is duidelijk gemarkeerd welke contrastief zijn en welke gelijk. Tot slot is deze uitgave met liefst 2.232 pagina’s niet alleen een prachtig naslagwerk, maar nodigt het ook uit tot lezen en vergelijken van Afrikaanse en Nederlandse taal, uitdrukkingen en gezegden. Een onderhoudend leeswoordenboek dus.

De publicatie is een samenwerking van de Nederlandse Taalunie, Uitgeverij Unieboek/Het Spectrum en de provincie Antwerpen.

Geschreven door

Chris Deforche

Neem contact op met Chris Deforche voor meer informatie over dit bericht