CVN - Commissie Cultureel Verdrag Vlaanderen - Nederland

Lofrede Paul van Grembergen voor koninklijke onderscheiding Joop Daalmeijer

25/07/2011

Dat Joop Daalmeijer zich al jarenlang inzet voor de samenwerking tussen Nederland en België op het gebied van media en cultuur, is niet onopgemerkt gebleven. Op 15 juli werd  hij geridderd tot Officier in de Leopoldsorde; de hoogste Belgische onderscheiding. De ceremonie vond plaats op de Belgische ambassade in Den Haag. Hieronder leest u de lofrede die Joop Daalmeijer en zijn vrouw Maartje van Weegen werd  toegesproken door Paul van Grembergen.

Beste Joop en Maartje,

In  van Daele staat bij ‘laudatio’, lofprijzing , daarna staat een meervoudsaanduiding met uitleg : loftuitingen, wat men zegt ten gunste of tot eer van iemand, bijvoorbeeld bij het ontvangen van een ereteken, officier in de Leopoldsorde.

Er is, geacht gezelschap, nog een tweede betekenis van lof : godsdienstige namiddag of avondoefening. Mijn respect voor de levensfilosofie van jullie allen is groot, maar ik denk niet dat ons samenzijn deze kwalificatie als intentie heeft. Alhoewel het gebruik van het woord intentie mij reeds in een schemerzone brengt.

Ik voel de behoefte van Daele ook iets te laten zeggen over het woord ‘tuiten’: wordt gezegd als men iets verbazingwekkends hoort of als men het onderwerp van het gesprek of de toespraak niet meer kan volgen. Er is een volksgezegde in dat verband : “mijn oren tuiten”.
U zal begrijpen, Joop en Maartje, geacht gezelschap, dat ik toch wil voorkomen dat aan het einde van deze laudatio alleen maar vraagtekens in de irissen van mijn tafelgenoten staan. Daarom heb ik enige structuur aan dit verhaal gegeven.

Een eerste ankerpunt.

In Vlaanderen is het de retorische gewoonte om met een wijsheid een toespraak te beginnen en dit in het Latijn doen is weer volop in de mode en geliefd. Het siert in eerste instantie de spreker en in tweede instantie de toehoorder. Die volgorde is belangrijk.

In het curriculum van Joop merk ik zijn filosofische scholing en dus is Thomas van Aquino op zijn plaats.
“Quid est Philosophia ? Philosophia est scientia omnium rerum per ultimas causas, naturali rationis luminus comparata”.
Filosofie is de kennis, wetenschap van alle dingen door deze finaal te toetsen aan het natuurlijk licht van het verstand.
Volgens Herman De Dijn, filosoof, is filosofie de conversatie van de mensheid.
Joop heeft deze filosofische opleiding prachtig ingevuld door kennis en door conversatie. Hij ging die weg:
de Vara,Radio Veronica, Holland Media Group, Netcoördinator Nederland Eén en Twee, hoofdredacteur Radio Nederland Wereldomroep, programmaleider het Beste van Vlaanderen en Nederland (BVN), Algemeen Directeur N.P.S.

Er is een tweede ankerpunt.

“Toen Adam spitte en Eva spon, waar was toen wel de Baron?”
Jullie zijn bereisd, Joop en Maartje, en allen die in dit gezelschap vertoeven hebben heuvels en dalen, hutten en paleizen, plaza’s en straatjes, aarde van oker, zeeën van blauw met een camera van hart en hoofd opgenomen.
In de Vendée, die mooie streek onder Bretagne, vruchtbaar land van melk en honing, om het Bijbels te zeggen, kwamen de boeren in de 18de eeuw in opstand tegen de kasteelheren onder de geciteerde leuze. Ze waren voorlopers van de Franse Revolutie met de idealen van Vrijheid, Gelijkheid en Broederlijkheid.

Verontwaardiging om onrecht.

Joop, voor mij ben je een plebejer zonder plebs te zijn, een aristocraat en toch niet van adel, een overtuiging hebbend en toch ongebonden, niet aan een genootschap, niet aan een club, geen particraat en toch ben je lid van, juist ja, “grensoverschrijdende verenigingen”.

Er is een derde ankerpunt.

De rijkdom van de kunst van leven.

In Vlaanderen heeft Felix Timmermans daarover geschreven. Men heeft Timmermans wat beduimeld en echt ten onrechte. Hij is diepzinnig, schreef mooie gedichten inAdagio. Zo zie ik ook jou, Joop. Genietend en toch niet materialistisch, met de ogen de wereld bestelend op je vele reizen om dan aan de vrienden het rijke verhaal te vertellen bij een maaltijd en een goed glas wijn.

Maar omdat voor sommigen Felix Timmermans te weinig overtuigend is, toch ook eventjes kijken naar Marguerite Yourcenar, die in haar meesterwerk Keizer Hadrianus als keizerfilosoof portretteert, genietend van de vriendschap en de goede dingen des levens. Joop en Maartje, jullie vinden Italië een paradijs en Goethe was het met jullie eens in “Kennst du das Land, wo die Zitronen blühen”.

Met de levensvreugde die jullie uitstralen, kon ik niet voorbij aan Maria Lecina van Weremeus Buning:

Maria Lecina loop te zwieren
in groene zijde en zwart satijn
met vogels en rozen en anjelieren
in een doek zo wit als maneschijn.
Porquè Maria

Maria Lecina loopt te pralen
met zeven snoeren bloedkoraal
die kan Maria Lecina betalen
haar mond is rood als bloedkoraal.
Porquè Maria

Er is een vierde ankerpunt

Je verhouding, Joop, tot de zuidelijke Nederlanden, het hartstochtelijk verdedigen van wat we gemeenschappelijk hebben in de Nederlanden, onze taal, onze gelijkgeaarde cultuur, onze in mekaar hakende geschiedenis, het lot dat ons scheidt en bindt, het naakte eigenbelang dat ons verplicht tot samenwerken, politiek, economisch, financieel, sociaal, militair, cultureel.
Daar heb je tijd aan besteed, én energie, én initiatief en daarom ontvang je dit ereteken.

Ik weet dat het je vreugde bezorgt en ook Maartje, ik weet dat het je trots maakt en dat jullie monkelend naar deze woorden luisteren. Ik weet dat jullie deze appreciatie fijn vinden en toch ook relativeren. Het is zoals mekaar ontmoeten en afscheid nemen om mekaar terug te ontmoeten, zoals zien en weerzien.

Er is een vijfde ankerpunt

Joop en Maartje
Ambassadeur en mevrouw
Disgenoten

Ik moet iets zeggen over de gevangenen van het Stasiregime, wat haaks staat op deze feestelijke en fijne viering.

Uit getuigenissen bleek dat die gevangenen die een geheugen hadden voor psalmen, liederen, gedichten en teksten sterker stonden in de gevangenis, vooral als ze daar opvoeringen rond organiseerden.

De Vlamingen en de Nederlanders hebben een, wat Jozef Deleu noemt, gezamenlijk Breviarium van teksten, gedichten en liederen. Pure schoonheid. Het is ons gezamenlijk erfgoed, het zijn onze wortels. Hierbij denk ik aan “Ghequetst ben ic van binnen”, ” aan “Alle dinghe, sijn mi te inghe”, aan het lied van Saidjah en Adinda,  aan “Ik wil dat dit lied klinkt als het gefluit”, aan “Er moeten witte hoeven achter de zoom staan van de blauwe velden langs de maan”, enzovoort.

In Egypte eert men het hooglied van de liefde van Echnaton, voor zon en aarde, in Irak, het vroegere Mesopotamië, heeft men het Gilgameslied, maar wij Vlamingen en Nederlanders hebben ons oudste liefdeslied, we delen het, niet vierendelen, duidelijk delen :

“Hebban olla vogala nestas hagunnan hinase hic enda thu”

Dit is ons samengaan, het begon lang geleden, en het loopt nog steeds verder, en het moet verder lopen.

Dank zij jou Joop en zo veel anderen.

Dit heb ik gezegd “ex abundantia cordis, os loquitur”, waar het hart van vol is, loopt de mond van over.

Joop en Maartje, proficiat,
Ambassadeur dank voor dit samenzijn.

Paul van Grembergen
Gewezen Vlaams minister van Cultuur
Algemeen Voorzitter van het Algemeen Nederlands Verbond
Lid van de Raad van Bestuur Vlaams-Nederlands huis deBuren

 

Geschreven door

Chris Deforche

Neem contact op met Chris Deforche voor meer informatie over dit bericht