CVN - Commissie Cultureel Verdrag Vlaanderen - Nederland

Expertmeeting Cultuurcommunicatie: een terugblik

15/12/2010

CVN blikt terug op een geslaagde Vlaams-Nederlandse expertmeeting onder de noemer Hoe verkopen we cultuur? (in tijden van besparingen). De meeting vond plaats in de Verkadefabriek te ‘s-Hertogenbosch. Het voornaamste doel was een uitwisseling van ideeën en inspiratie op gang te brengen als constructieve reactie op de bezuinigingen waarmee de culturele sectoren in zowel Vlaanderen als Nederland geconfronteerd worden. Er zijn veel en bovendien opmerkelijke verschillen tussen de beide gebieden te noemen, maar tijdens deze ontmoeting werden die met graagte opzij gezet om te zien welke best practices uit het ene Lage Land bruikbaar zouden kunnen zijn voor de buren.

 

Alvast een korte impressie: keynote speeches

Onder leiding van dagvoorzitter Annick Schramme werd de aftrap gegeven door vier keynotesprekers die alle vanuit hun eigen expertise de toon zetten voor het panelgesprek later op de ochtend. Cees Langeveld, verbonden aan de Erasmus Universiteit Rotterdam als bijzonder hoogleraar Economie van de Podiumkunsten en directeur van het Bredase Chassé Theater, kwam als eerste aan de beurt. Op de vraag Hoe verkopen we cultuur?gaf Langeveld tal van suggestieve antwoorden. Verdieping in de klant met bijhorende loyaliteit, de culturele en sociale waarde van het cultuurproduct benadrukken en het inzetten van sociale media zijn slechts enkele voorbeelden. Langeveld legde echter vooral de nadruk op het belang van prijsdifferentiatie, die immers tot hogere recette en meer bezoekers leidt. ‘Denk vanuit de klant’ stelde Langeveld. Een stelling om verder over na te denken.

 

Dirk De Corte, verbonden aan de Universiteit Antwerpen als professor Financieel Management, gaf als tweede keynotespreker een wervelende lezing waarin hij het publiek confronteerde met een aantal vragen. Moeten alle ideeën van kunstenaars daadwerkelijk uitgevoerd worden, of moet er meer selectie plaatsvinden? Zijn de marketing- en verkooptechnieken die veel culturele instellingen gebruiken niet verouderd? Is het een idee om vaker eens iets weg te geven, om vervolgens juist meer te ontvangen? Door deze vragen te presenteren aan de hand van sprekende, vaak ook grappige voorbeelden liet De Corte op een toegankelijke manier zien op welke punten culturele instellingen nog eens kritisch naar zichzelf zouden kunnen kijken en de bezuinigingen, ondanks hun omvang, te zien als kans tot verbetering en vernieuwing.

 

Marjolein Fischer, als docent verbonden aan de Faculteit Historische en Kunstwetenschappen van de Erasmus Universiteit Rotterdam en assistent zakelijk leider van het Magogo Kamerorkest, nam het stokje over en sprak over de uitkomsten van haar onderzoek naar de bereidheid van publiek om te betalen voor onder meer operavoorstellingen; in het Nederlandse taalgebied nog altijd gezien als een van de meest ontoegankelijke vormen van podiumkunst. Zij concludeerde dat vooral een gebrek aan informatie over operavoorstellingen ertoe leidt dat de drempel voor onbekend publiek erg hoog is. Ten tweede sprak zij vanuit haar ervaring bij het Magogo Kamerorkest en legde bloot tegen welke moeilijkheden het ensemble oploopt doordat het tot nu toe ongesubsidieerd opereerde. In dat kader noemde ze de concurrentievervalsing waarmee het Magogo Kamerorkest de afgelopen jaren te maken had. Het orkest vist in dezelfde vijver als veel gesubsidieerde gezelschappen die zich tegen veel lagere kostprijzen aan kunnen bieden. Volgens Fischer is dit fnuikend voor iedere poging om het als culturele instelling zonder subsidie te doen; de concurrentievervalsing ‘bestraft’ dit soort initiatief in feite.

 

Tot slot van de keynotespeeches was het woord aan Leen Laconte, directeur en artistiek leider van Vlaams Cultuurhuis De Brakke Grond te Amsterdam. Zij gaf een toelichting op de manier waarop het cultuurhuis probeert een toevoeging te vormen op het zeer rijke culturele aanbod in Amsterdam, waarbij het Vlaams-Nederlandse karakter het uitgangspunt is. Zij richtte zich voornamelijk op de stelling dat de communicatie rond voorstellingen veel beter uitgevoerd kan worden. In plaats van de vorm van een voorstelling te benadrukken is het van belang om de inhoud, het menselijke verhaal  te vertellen omdat de potentiële bezoeker zich hierin kan herkennen.

 

De daadwerkelijke uitwisseling: panelgesprek en bijdragen van deelnemers in de zaal

De keynotesprekers droegen in de eerste helft van de meeting meer dan voldoende stof tot nadenken aan. Om het gesprek hierover extra levendig te maken schoven tijdens het tweede deel van de meeting vier extra experts aan voor een panelgesprek. Dit waren Bart Temmerman (directeur  Cultuurnet Vlaanderen), Joop de Jong (hoofddocent Arts & Heritage, Faculteit der Cultuur- en Maatschappijwetenschappen, Universiteit Maastricht), An Moons (adviseur cultuur van gedeputeerde, Provincie Limburg) en Letty Ranshuysen (Nederlands onderzoeksbureau kunst- en cultuursector). Moderator Guy Janssens, algemeen secretaris van CVN, vroeg hen alle om, naar aanleiding van de keynotespeeches, een aantal aandachtspunten voor het panelgesprek te noemen. Hierop voortbouwend ontwikkelde het gesprek zich in verschillende richtingen. Er werd uitgebreid stilgestaan bij De Cortes stelling dat niet ieder kunstzinnig idee de moeite van het uitwerken waard is. De Jong vulde hierop aan met de analyse dat de kunstsector de enige sector is waar het marktmechanisme, dat voor dergelijke selectie zorgt, volledige uitgebannen is. Ook was er aandacht voor de manier waarop de kunstsector zichzelf uit de markt geprijsd heeft door zich te elitair op te stellen. Volgens Ranshuysen zou de (her)introductie van een middensegment binnen het culturele aanbod een oplossing kunnen zijn. Ook informatievoorziening kan beter door bijvoorbeeld de begrijpelijkheid van informatieve teksten op flyers en in brochures te toetsen. Dit voorbeeld kwam van Temmerman die uit eigen ervaring vertelde dat zijn organisatie analysesoftware inzet om bij Cultuurnet Vlaanderen aangeleverde teksten te beoordelen. Tot slot was het woord aan deelnemers in de zaal waarbij veel praktijkvoorbeelden aan bod kwamen.

 

Reacties na afloop

Na afloop van de meeting bereikten ons al snel verschillende reacties.

“Deze bijeenkomst vraagt om méér: uit wat ter sprake kwam, kan een scherpe focus worden gekozen […].”

“Eigenlijk had dit best veel langer mogen duren.”

“Goede aanzet tot verdere discussie […].”

 

Wilt u graag mee discussiëren? We nodigen u van harte uit om hieronder uw reactie of opmerking te plaatsen. Zowel inhoudelijke punten als praktische feedback zijn welkom!

Geschreven door

Chris Deforche

Neem contact op met Chris Deforche voor meer informatie over dit bericht